Экстремизм мен терроризмнің алдын алу – тек радикалды идеологиялар туралы әңгіме емес. Солтүстік Қазақстан облысында өткен кездесулердің материалдары профилактикалық жұмыстың неғұрлым практикалық бағытқа ие екенін көрсетеді: қатысушыларға ықтимал қауіпті ақпаратты қалай ажырату, әлеуметтік желілердегі ұсыныстарды қалай бағалау және өз әрекеттерінің құқықтық салдарын түсіну мәселелері түсіндіріледі.
Шілде айында мұндай мәселелер Ғабит Мүсірепов атындағы ауданда өткен бірнеше кездесуде талқыланды. Қатысушылардың құрамы да әртүрлі болды: жоғары сынып оқушылары, колледж студенттері және өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтар.
Әлеуметтік желілер – профилактиканың жеке бағыты
13 шілдеде СҚО Ғабит Мүсірепов атындағы аудан әкімдігінің «Ішкі саясат, мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі» КММ жоғары сынып оқушыларымен кездесу өткізді.
Талқыланған мәселелердің бірі – әлеуметтік желілер арқылы ықтимал вербовка жасау. Қатысушыларға құқыққа қайшы әрекеттерге тартуға бағытталған күмәнді ұсыныстарды қалай ажырату керектігі түсіндірілді.
Сол күні жасөспірімдерге дропперлік ұғымы, құқыққа қайшы схемаларға тарту тәсілдері және мұндай әрекеттерге қатысқаны үшін көзделген жауапкершілік түсіндірілді.
Осылайша, бір профилактикалық кездесуде бір қарағанда әртүрлі салаларға жататын екі мәселе – идеологиялық ықпал ету және қаржылық құқық бұзушылық схемалары біріктірілді. Бұл жағдайда оларды адамның белгілі бір коммуникация арқылы тартылу механизмі және нақты әрекет жасауға бағытталған ұсыныс біріктіреді.
Тек «не нәрсеге тыйым салынғаны» емес, ақпаратты қайдан алу керек
14 шілдеде ақпараттық-түсіндіру тобының мүшелері колледж студенттерімен кездесті. Кездесудің негізгі тақырыбы – діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу.
Қатысушыларға тиісті ұғымдар түсіндіріліп, діни және құқықтық сауаттылық мәселелері көтерілді. Интернет пен әлеуметтік желілердегі ақпаратқа да ерекше назар аударылды.
Қатысушыларға дін мәселелері бойынша ресми әрі сенімді ақпарат көздеріне жүгіну ұсынылды.
Бұл профилактикалық кездесулердің маңызды құрамдас бөлігі. Әңгіме белгілі бір идеологиялардың мазмұны туралы ғана емес, ақпаратпен жұмыс істеу дағдысы туралы да болып отыр. Ұсынылған материалдарда желідегі күмәнді жарияланымдар мен ұсыныстарды сыни тұрғыдан бағалау қажеттігі бірнеше рет атап өтіледі.
Жауапкершілік – профилактиканың тағы бір элементі
15 шілдеде ақпараттық-түсіндіру тобының мүшесі өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтармен кездесу өткізді. Бұл жолы әңгіме діни қызмет саласындағы заңнамаға арналды.
Қатысушыларға Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген талаптар және оларды бұзған жағдайда туындайтын жауапкершілік түсіндірілді. Кездесу соңында қатысушыларға ақпараттық жадынамалар таратылды.
Яғни профилактикалық жұмыс тек оқушылар мен студенттерге ғана бағытталмаған. Қатысушылар қатарында ересек тұрғындар да бар. Ал талқыланатын тақырып аудиторияға қарай өзгереді: интернет арқылы вербовка қаупінен бастап діни қызмет саласындағы құқықтық мәселелерге дейін.
Екінші бағыт – этносаралық келісім
Профилактикалық жұмыстың тағы бір бөлігі этносаралық қатынастарға байланысты.
21 шілдеде Жамбыл ауылдық округінде жастармен ақпараттық-түсіндіру кездесуі өтті. Оған алты адам қатысты.
Кездесуде дін және этносаралық келісім мәселелері талқыланды. Жастарға әлеуметтік желілердегі ақпаратқа жауапкершілікпен қарау, күмәнді материалдарды сыни тұрғыдан бағалау және Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтау ұсынылды.
6 тамызда С. Шаймерденов атындағы орталық аудандық кітапханада ішкі саясат, мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі мен «Қоғамдық келісім» КММ бірлесіп ұйымдастырған кездесу өтті.
Қатысушылардың құрамы кеңірек болды. Кездесуге «Қоғамдық келісім» өкілдері, этномәдени бірлестіктер, Аналар кеңесі, Ақсақалдар кеңесі, құқық қорғау органдарының өкілдері және жастар қатысты. Барлығы – 26 адам.
Мұнда қоғамдық келісімге, жалпыұлттық бірлікке және өзара құрметке басымдық берілді. Этномәдени бірлестіктер мен жастардың өзара түсіністікті сақтаудағы және этносаралық әрі діни негіздегі жанжал жағдайларына жол бермеудегі рөлі де талқыланды.
Бұл кездесулерді не біріктіреді?
Өткен іс-шараларға жеке ақпараттық шаралар ретінде емес, тұтастай қарасақ, бірнеше негізгі бағытты бөліп көрсетуге болады.
Біріншісі – ақпарат. Қатысушыларға интернеттен алынған мәліметтерді тексеру және күмәнді материалдарға сыни тұрғыдан қарау қажеттігі түсіндіріледі.
Екіншісі – тарту және вовлечение. Адамды құқыққа қайшы әрекетке қалай тартуға әрекет жасалуы мүмкін екеніне, соның ішінде әлеуметтік желілердегі ұсыныстар арқылы ықпал ету тәсілдеріне назар аударылады.
Үшіншісі – құқықтық сауаттылық. Кездесулерде заңнама талаптары мен оларды бұзған жағдайда көзделетін жауапкершілік түсіндіріледі.
Төртіншісі – қоғамдық өзара іс-қимыл. Діни қауіпсіздік мәселелері этносаралық келісімді, өзара түсіністік пен құрметті сақтау міндеттерімен қатар қарастырылады.
Кездесулердің тақырыптары профилактикалық жұмыста нақты қандай жағдайларға назар аударылатынын көрсетеді: интернеттегі ақпарат, күмәнді ұсыныстар, құқыққа қайшы әрекетке тарту, заң талаптарын білу және әртүрлі этнос пен дін өкілдері арасындағы өзара қарым-қатынас.
Әлия Икамбаева